Nghe giảng bằng tiếng Anh không kịp? 7 cách theo kịp bài giảng khi đi du học

Muốn nghe giảng bằng tiếng Anh theo kịp, bạn đừng cố hiểu từng chữ: hãy chuẩn bị thuật ngữ trước giờ học, bắt dấu hiệu chuyển ý trong lúc nghe, và nghe lại bản ghi hoặc transcript sau buổi học. Bài này dành cho du học sinh và người học online đọc tiếng Anh ổn nhưng nghe giảng thì bị bỏ lại phía sau. Có 7 cách làm cụ thể, kèm cách dùng công cụ phiên dịch và ghi chú khi cần, và lưu ý về chuyện xin phép ghi âm.

Key Takeaways

• Nghe giảng bằng tiếng Anh khó hơn đọc sách: lời nói trôi qua một lần, giáo sư nói nhanh, mỗi người một giọng.
• Một nghiên cứu năm 2024 trên 33 sinh viên quốc tế ở một trường đại học Anh cho thấy 31 người gặp khó khăn khi nghe. Họ nhắc nhiều nhất đến giọng bản ngữ (42%) và tốc độ nói (36%).
• Ba thói quen hiệu quả nhất: chuẩn bị 10 thuật ngữ trước giờ học, bắt các từ báo hiệu chuyển ý, và ôn lại bằng bản ghi hoặc transcript trong cùng ngày.
• Ghi âm bài giảng chỉ nên làm khi trường cho phép, và chỉ dùng cho việc học của riêng bạn.
• Công cụ dịch và tóm tắt giúp bạn theo kịp và ôn bài, nhưng không thay được việc đến lớp và hỏi giảng viên.

Vì sao nghe giảng bằng tiếng Anh khó hơn bạn nghĩ?

Khi đọc giáo trình, bạn có thể dừng lại, tra từ và đọc lại. Khi ngồi nghe giảng, câu nói trôi qua một lần. Bạn vừa phải nghe, vừa hiểu, vừa ghi chép, trong khi giáo sư đã sang ý khác.

Bạn không phải người duy nhất gặp chuyện này. Vasquez Diaz và Iqbal (2024) khảo sát 33 sinh viên quốc tế đến từ 9 quốc gia tại một trường đại học ở Anh. Có 31 người (khoảng 94%) cho biết họ gặp khó khăn khi nghe. Khi được hỏi yếu tố nào ảnh hưởng nhất, 42% chọn giọng nói bản ngữ và 36% chọn tốc độ nói. Một nửa số người tham gia cho rằng tốc độ nói trung bình của người bản ngữ là nhanh.

Khi xử lý, nhiều bạn nhờ ngữ cảnh để đoán nghĩa, nhờ người nói lặp lại, hoặc nghe lại bản ghi bài giảng có hoặc không có phụ đề (Education Sciences, 2024, trang tiếng Anh). Đây là một nghiên cứu nhỏ ở một trường, nên hãy xem đó là gợi ý chứ không phải số liệu chung cho mọi trường. Nhưng những khó khăn nêu ra rất quen: giọng lạ, nói nhanh, và không kịp ghi chép.

Trước giờ học: 2 việc giúp nghe giảng bằng tiếng Anh dễ hơn

Chuẩn bị là cách rẻ nhất để nghe giảng bằng tiếng Anh đỡ vất vả.

1. Đọc trước slide hoặc đề cương môn học và gạch ra 10 thuật ngữ. Nếu giảng viên đăng slide trước, hãy lướt qua và gạch ra khoảng 10 từ chuyên ngành. Tra nghĩa và đọc thử thành tiếng. Từ nào bạn biết mặt chữ nhưng chưa từng nghe sẽ dễ làm bạn hụt nhịp nhất.

2. Lập bảng thuật ngữ hai cột: tiếng Anh và tiếng Việt. Mỗi môn một bảng, thêm dần sau mỗi buổi. Bảng này dùng lại được khi ôn thi, khi viết bài luận, và cả khi nhờ công cụ dịch nhớ đúng thuật ngữ của ngành bạn (xem phần Tengos bên dưới).

Trong giờ học: 3 cách để theo kịp

Khi nghe giảng bằng tiếng Anh trong giờ học, mục tiêu là nắm ý chính, không phải chép đủ từng câu.

3. Bắt các từ báo hiệu chuyển ý. Giảng viên thường dùng những từ như “so”, “now”, “OK”, “right” để báo hiệu họ sắp chuyển sang ý mới. Một nghiên cứu của Flowerdew và Tauroza (1995) cho thấy người nghe bằng ngôn ngữ thứ hai hiểu bài giảng tốt hơn khi các từ này còn nguyên so với khi bị cắt bỏ (Studies in Second Language Acquisition, trang tiếng Anh). Vậy nên khi nghe “so, the main point is…”, hãy dừng viết nhỏ và ghi ý đó. Các cụm như “for example” (ví dụ), “in contrast” (ngược lại), “to sum up” (tóm lại) cũng là điểm neo tương tự.

4. Ghi từ khóa, không chép nguyên câu, và chừa dòng trống. Ghi tên, con số, thuật ngữ và động từ chính. Nếu mất mạch, để trống một dòng rồi nghe tiếp, sau giờ học bạn sẽ bù lại bằng slide hoặc bản ghi.

5. Hỏi sớm, hoặc hỏi sau giờ học. Câu “Could you repeat the last point?” (Thầy cô nhắc lại ý vừa rồi được không ạ?) hoàn toàn bình thường. Nếu ngại hỏi giữa lớp, ghi lại câu hỏi và hỏi cuối giờ, qua email, hoặc ở giờ tiếp sinh viên (office hours).

Sau giờ học: 2 việc để không bị tụt lại

6. Nghe lại bản ghi hoặc đọc transcript trong cùng ngày. Đây là bước nhiều người bỏ qua và cũng là bước hiệu quả nhất. Nhiều trường tự ghi hình bài giảng. Nếu trường không có, hãy kiểm tra chính sách ghi âm trước khi tự làm (xem mục dưới).

7. Viết lại tóm tắt 5 dòng bằng lời của bạn. Sau buổi học, viết ra năm dòng: chủ đề, ba ý chính, một câu hỏi còn thắc mắc. Gửi cho bạn cùng lớp để đối chiếu. Làm vậy bạn phát hiện ngay chỗ mình hiểu lệch.

Có được ghi âm bài giảng không?

Tùy trường, và bạn nên đọc quy định của trường mình trước khi ghi. Hai ví dụ cho thấy cách quy định có thể khác nhau. Đại học Edinburgh cho biết sinh viên có quyền tự ghi âm bài giảng bằng thiết bị của mình theo chính sách học tập hòa nhập của trường, chỉ dùng cho việc học cá nhân và không được chia sẻ (Edinburgh, trang tiếng Anh).

Đại học Dundee cho phép ghi âm nhưng ghi hình thì cần sự đồng ý rõ ràng của giảng viên, và bản ghi không được chuyển cho người khác hay đăng lên mạng xã hội (Dundee, trang tiếng Anh). Quy tắc chung an toàn: hỏi giảng viên hoặc phòng hỗ trợ sinh viên trước, ghi để học cho riêng mình, và không đăng hay chia sẻ bản ghi.

So sánh các cách hỗ trợ khi nghe giảng bằng tiếng Anh

Không có cách nào hoàn hảo cho mọi môn. Môn nhiều thuật ngữ và giảng viên nói nhanh là lúc nên có thêm một lớp hỗ trợ. Nếu bạn cũng hay gặp tình huống tương tự khi họp bằng tiếng Anh, bài họp tiếng Anh khi tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai có những cách làm gần giống.

Tengos giúp gì khi bạn nghe giảng bằng tiếng Anh?

Tengos là ứng dụng có phiên dịch thời gian thực qua 60 ngôn ngữ và AI Meeting Summary. Với bài giảng, bạn có thể ghi trực tiếp rồi đọc bản dịch tiếng Việt cùng lúc, hoặc nhập file ghi âm sau buổi học. Bạn nhận được transcript có phân biệt người nói, bản tóm tắt các khái niệm chính, và có thể xuất file phụ đề SRT hoặc VTT (xem trang dành cho bài giảng và đào tạo). Tính năng Glossary cho phép thêm thuật ngữ riêng của ngành để bản dịch nhất quán, số thuật ngữ tùy gói, xem trong bảng giá.

Gói Free cho 120 phút mỗi tháng, không cần thẻ tín dụng, đủ để thử với vài buổi học trước khi quyết định. Bài giảng dài thường cần gói trả phí, và Tengos có ưu đãi giảm 50% cho giáo dục (xem bảng giá để biết điều kiện). Bạn có thể cài ứng dụng cho iOS trên App Store hoặc Android trên Google Play.

Một lưu ý: công cụ chỉ hỗ trợ việc học, không thay được việc đến lớp. Với bài thi hoặc nội dung có yêu cầu học thuật nghiêm ngặt, hãy tuân thủ quy định của trường và hỏi giảng viên khi chưa rõ.

Câu hỏi thường gặp

Nghe giảng bằng tiếng Anh không kịp thì nên làm gì ngay trong giờ học?

Ghi từ khóa rồi để trống một dòng, đừng cố nhớ từng chữ. Giữ sự chú ý vào các từ báo hiệu chuyển ý như “so”, “now”, “for example”. Cuối giờ hãy hỏi lại hoặc đối chiếu với slide và bản ghi.

Có nên xin ghi âm bài giảng không?

Nên, nếu trường cho phép. Hãy hỏi giảng viên hoặc xem chính sách của trường trước khi ghi, chỉ dùng cho việc học của bạn, và không chia sẻ bản ghi cho người khác.

Làm sao để quen với giọng của giảng viên?

Nghe thêm bài giảng công khai của chính trường hoặc video bài giảng cùng chuyên ngành, nghe lại có phụ đề. Mỗi ngày 10 đến 15 phút đều đặn hiệu quả hơn một buổi dài mỗi tuần.

Công cụ dịch thời gian thực có đủ chính xác cho thuật ngữ chuyên ngành không?

Công cụ giúp bạn theo kịp ý chính, nhưng thuật ngữ chuyên ngành nên được kiểm tra lại với giáo trình. Thêm thuật ngữ vào Glossary giúp bản dịch nhất quán hơn.

Khi nào nên nhờ bạn cùng lớp hoặc giảng viên hỗ trợ?

Khi bạn thấy mình thường xuyên bỏ sót ở các môn quan trọng. Một lời đề nghị đơn giản như “Mình có thể xem ghi chú của bạn đối chiếu không?” thường được đồng ý ngay.

Nguồn

• Vasquez Diaz, K. R., Iqbal, J. (2024). Challenges Faced by International Students in Understanding British Accents and Their Mitigation Strategies: A Mixed Methods Study. Education Sciences, 14(7), 784. Bài nghiên cứu (trang tiếng Anh).
• Flowerdew, J., Tauroza, S. (1995). The Effect of Discourse Markers on Second Language Lecture Comprehension. Studies in Second Language Acquisition, 17(4), 435-458. Tóm tắt (trang tiếng Anh).
• Đại học Edinburgh, chính sách ghi hình bài giảng (trang tiếng Anh).
• Đại học Dundee, chính sách và hướng dẫn ghi âm bài giảng (trang tiếng Anh).
• Thông tin sản phẩm Tengos: trang bảng giá và trang bài giảng và đào tạo.